Bí ẩn về sự biến mất của những người định cư trên đảo Roanoke
Trong lịch sử khám phá Tân Thế Giới của người châu Âu, có một câu chuyện khiến các nhà sử học và khảo cổ học bối rối suốt nhiều thế kỷ: sự biến mất bí ẩn của toàn bộ cư dân tại thuộc địa Roanoke. Hơn 400 năm trôi qua, số phận của nhóm người này vẫn chưa được giải thích rõ ràng.
Hành trình đến vùng đất mới
Cuối thế kỷ XVI, người Anh bắt đầu tìm cách lập các khu định cư ở Bắc Mỹ. Một trong những nỗ lực đầu tiên diễn ra tại đảo Roanoke, nằm ngoài khơi vùng bờ biển của bang Bắc Carolina ngày nay.
Năm 1587, nhà thám hiểm John White dẫn theo hơn 100 người Anh – gồm cả đàn ông, phụ nữ và trẻ em – vượt đại dương đến đây để xây dựng một cộng đồng mới. Tuy nhiên, cuộc sống tại vùng đất xa lạ nhanh chóng gặp nhiều khó khăn: thiếu lương thực, khí hậu khắc nghiệt và căng thẳng với một số nhóm người bản địa.
Trước tình hình đó, cư dân yêu cầu White quay trở lại Anh để tìm thêm nguồn tiếp tế và viện trợ.
Khu định cư trên đảo Roanoke, tranh vẽ của John White vào năm 1585.
Sự biến mất khó hiểu
John White rời Roanoke cuối năm 1587. Nhưng do chiến tranh giữa Anh và Tây Ban Nha, ông không thể quay lại ngay mà phải chờ gần ba năm sau mới có cơ hội trở lại thuộc địa.
Khi cập bến vào năm 1590, ông phát hiện một cảnh tượng kỳ lạ: toàn bộ khu định cư hoàn toàn trống rỗng. Không có dấu hiệu của bạo lực, không có thi thể, cũng không có dấu vết cho thấy người dân rời đi vội vã.
Manh mối duy nhất còn lại là chữ “CROATOAN” được khắc trên một thân cây. Nhiều người cho rằng đây có thể là dấu hiệu cho thấy những người định cư đã di chuyển đến đảo Croatoan (nay là đảo Hatteras).
Bức vẽ thuyền trưởng John White quay về đảo, hoàn toàn không bóng người chỉ có dòng chữ “CROATOAN” khắc trên cây
Những giả thuyết về số phận của thuộc địa
Trong nhiều thế kỷ, các nhà nghiên cứu đã đưa ra nhiều giả thuyết để giải thích sự biến mất của cộng đồng này.
1. Hòa nhập với người bản địa
Giả thuyết được nhiều người ủng hộ nhất cho rằng các cư dân Roanoke đã chuyển đến sống cùng bộ tộc Croatan và dần hòa nhập với họ. Một số nghiên cứu còn cho rằng hậu duệ của họ có thể liên quan đến cộng đồng người Lumbee ngày nay.
2. Bị tấn công hoặc chết dần do bệnh tật
Một số ý kiến khác cho rằng nhóm định cư có thể đã bị tấn công hoặc chết vì đói, bệnh tật trong môi trường khắc nghiệt.
3. Cố gắng quay về Anh nhưng gặp nạn
Cũng có giả thuyết cho rằng họ đã rời Roanoke bằng thuyền để trở về châu Âu, nhưng bị chìm trên biển.
4. Câu chuyện về “đá Dare”
Một hiện vật gây tranh cãi là “đá Dare” – tảng đá được cho là khắc lời nhắn kể về việc phần lớn cư dân chết vì bệnh tật và xung đột. Tuy nhiên, nhiều nhà nghiên cứu cho rằng hiện vật này có thể chỉ là một trò lừa đảo.
Manh mối khảo cổ hiện đại
Những cuộc khai quật khảo cổ gần đây tại đảo Hatteras và một số khu vực ở bang Bắc Carolina đã phát hiện các đồ vật có nguồn gốc châu Âu từ thế kỷ XVI. Điều này cho thấy khả năng một số cư dân Roanoke từng sinh sống ở những nơi khác sau khi rời thuộc địa ban đầu.
Tuy vậy, các bằng chứng vẫn chưa đủ để khẳng định chắc chắn điều gì đã xảy ra với họ.
Một bí ẩn vẫn chưa có lời giải
Cho đến ngày nay, sự biến mất của thuộc địa Roanoke vẫn được xem là một trong những bí ẩn lớn của lịch sử thế giới. Dù nhiều giả thuyết đã được đưa ra, không có bằng chứng nào đủ thuyết phục để giải thích hoàn toàn số phận của hơn 100 người định cư đã “bốc hơi” khỏi lịch sử.
Có lẽ câu trả lời thật sự đã bị chôn vùi trong quá khứ, và bí ẩn về Roanoke vẫn tiếp tục kích thích trí tò mò của các nhà khoa học cũng như những người yêu thích lịch sử.
